Nỗi lo về thị trường ngành điều
Chế biến điều xuất khẩu

Nỗi lo về thị trường ngành điều

Thứ Sáu, 03/03/2017 13:32 (GMT+7)

Doanh nhân Sài Gòn

Tính đến năm 2016, nhân hạt điều Việt Nam được xuất khẩu đến 90 nước và vùng lãnh thổ, trong đó thị trường Mỹ chiếm cao nhất (khoảng 35%), kế đến là một số nước châu Âu (25%), Trung Quốc (18%). Doanh nghiệp ngành điều Việt Nam đang mở rộng đối tác thương mại ở Trung Quốc, song cũng lo khả năng xuất hiện cạnh tranh về chế biến nhân điều. Ông Vũ Thái Sơn - Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) nhận định như vậy:

Đọc E-paper

- Người Trung Quốc còn dùng nhân điều chế biến các món ăn nên họ mua nhân điều đủ cỡ. Điều này có lợi cho doanh nghiệp chế biến hạt điều, nhất là những cở sở chế biến nhỏ. Nhiều người Trung Quốc nói được tiếng Việt cho nên việc buôn bán giữa thương nhân Trung Quốc và Việt Nam thuận lợi.

Tuy nhiên, hiện nay thương nhân Trung Quốc thường thanh toán tiền mặt, cho khách hàng nợ. Do vậy, mặc dù xuất theo đường chính ngạch (đường biển) cước phí rẻ, thuế nhập khẩu bằng không (có VAT) nhưng vì người mua vẫn thích mua theo đường biên mậu, nên doanh nghiệp Việt Nam phải chiều theo.

* Doanh nghiệp ngành điều Việt Nam đang mở rộng đối tác thương mại ở Trung Quốc, theo ông thì nên lưu ý điều gì?

- Lưu ý khả năng Chính phủ Trung Quốc sẽ dần dần cấm buôn bán qua đường tiểu ngạch, buộc doanh nghiệp thanh toán qua ngân hàng để kiểm soát thuế và chất lượng sản phẩm. Thế nên xuất khẩu qua đường biển sẽ tăng dần. Về phía Việt Nam, giao thương biên mậu thuận lợi nên ngành thuế nghi ngờ có doanh nghiệp xuất khẩu khống sang Trung Quốc để được hoàn thuế, vì vậy, những doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng, việc được hoàn thuế VAT xuất điều đi Trung Quốc bị rất nhiều thủ tục nhiêu khê.

Nhiều doanh nghiệp điều đề nghị xây dựng quy trình xuất biên mậu chi tiết để cứ thế mà theo, tránh tình trạng gian lận thương mại. Doanh nghiệp còn đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu để tránh tình trạng như hiện nay, khi xuất khẩu, mặc dù đã trình đủ hồ sơ nhưng vẫn phải gửi công văn đi từng cửa khẩu xác minh, nên rất chậm được hoàn thuế.

Lưu ý quan trọng nữa là doanh nghiệp Trung Quốc hiện tại là đối tác thương mại, nhưng tương lai gần có thể là đối thủ cạnh tranh của ngành điều Việt Nam khi doanh nghiệp các nước châu Phi (nơi có vùng nguyên liệu điều thô lớn mà Việt Nam nhập khẩu) có xu hướng tự chế biến hạt điều và xuất thẳng cho doanh nghiệp Trung Quốc...

* Từ đâu ông nhận định doanh nghiệp Trung Quốc có thể là đối thủ cạnh tranh của ngành điều Việt Nam?

- Bởi khả năng doanh nghiệp Trung Quốc sẽ đầu tư sản xuất điều ở châu Phi rồi đưa về nước tiêu thụ.

Nhiều nước ở châu Phi có thế mạnh về điều nguyên liệu. Nhược điểm của họ là cơ sở hạ tầng, chính sách, văn hóa kinh doanh, nhưng những nhược điểm này sẽ được khắc phục dần. Trước đây, sản xuất nhân điều phụ thuộc con người vì có nhiều công đoạn thủ công. Người châu Phi chưa chăm chỉ, không khéo léo nên chế biến nhân điều không tốt. Hiện nay, ngành chế biến nhân điều ở Châu Phi đã dùng nhiều máy móc, hiệu quả tăng rõ rệt. Khó khăn của DN Việt Nam khi muốn đầu tư ở châu Phi là nhân lực đưa từ trong nước sang vì người có tay nghề ngại đi làm việc xa.

Không ít doanh nghiệp Trung Quốc có rất nhiều tiền, muốn đầu tư ra nước ngoài. Họ cũng có khả năng đầu tư trồng, chế biến điều ở châu Phi. Người lao động Trung Quốc sẵn sàng có mặt ở khắp nơi trên thế giới, đi đến đâu họ hình thành cộng đồng người Hoa đến đó. Đó là lợi thế của họ.

Cho nên khi doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư sản xuất, sơ chế hạt điều ở châu Phi thì rõ ràng rất có lợi thế về thị trường, chỉ việc xuất ngược về nước.

Thấy được điều đó, một số doanh nghiệp ngành điều Việt Nam không muốn chậm chân để tránh trở thành đối thủ của Trung Quốc trên thị trường điều thế giới.

* Theo ông thì đâu là lợi thế của doanh nghiệp ngành điều Việt Nam?

- Hiện nay doanh nghiệp điều Việt Nam nắm giữ công nghệ chế biến nhân điều tốt nhất thế giới, trên 90% được sản xuất trong nước, và kinh nghiệm quản lý sản xuất, chế biến nhân điều. Các nước châu Phi đang cần chúng ta cả 2 điều này.

Song hiện nay đã có doanh nghiệp Việt Nam chế tạo máy móc, thiết bị ngành điều đã bán cho nhiều nước châu Phi và Trung Quốc.

Một nhược điểm nữa của doanh nghiệp Việt Nam là thiếu vốn. Hệ thống ngân hàng Việt Nam không nhiệt tình ủng hộ đầu tư vào châu Phi. Như Công ty CP Long Sơn khi làm ăn ở nước ngoài toàn phải sử dụng vốn tự có, cho dù chấp nhận chi phí cho nhân viên ngân hàng sang nước ngoài theo dõi kho hàng, sản xuất để được vay tiền. Trong khi đó các ngân hàng Trung Quốc luôn cố gắng giúp doanh nghiệp nước họ kinh doanh ở bất cứ nước nào.

> Xuất khẩu hạt điều: Rộng thị trường, lo nguyên liệu

> Việt Nam có tiếp tục giữ vị trí số 1 về xuất khẩu điều?

NGUYỆT HỒNG thực hiện
Ý kiến phản hồi
Bài đọc nhiều