Xuất khẩu đồ gỗ: Sao chưa đúng tầm?
Gia tăng đầu tư thiết bị là cách tăng năng suất và giảm thâm dụng lao động của ngành chế biến gỗ. Ảnh: QH

Xuất khẩu đồ gỗ: Sao chưa đúng tầm?

Thứ Sáu, 03/03/2017 08:25 (GMT+7)

Doanh nhân Sài Gòn

Đứng thứ 7 trong bảng xếp hạng các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, gỗ và đồ gỗ đã đóng góp không nhỏ cho thu nhập quốc gia. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành chế biến gỗ vẫn chưa được như kỳ vọng có phần do phần lớn các doanh nghiệp gỗ Việt Nam vẫn ở quy mô nhỏ. 

Đọc E-paper

Theo kết quả điều tra của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT) để xây dựng Quy hoạch Công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 thì cả nước hiện có 3.930 cơ sở sản xuất đồ gỗ, trong đó có khoảng 95% là doanh nghiệp tư nhân và khoảng 5% thuộc sở hữu nhà nước. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp chế biến gỗ đều có quy mô nhỏ cả về số lượng lao động lẫn vốn đầu tư.

Số liệu từ Trung tâm Tin học và Thống kê - Bộ NN&PTNT cho thấy, tính theo vốn đầu tư lẫn theo số lượng lao động, chiếm tỷ lệ lớn nhất vẫn là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Cụ thể, nếu tính theo vốn đầu tư, doanh nghiệp nhỏ chiếm 93%. Tính theo số lượng lao động, lượng doanh nghiệp vừa và lớn tương đương với trên 300 và trên 1.000 nhân lực chỉ chiếm 1,7% và 2,5%.

Thống kê từ Tổng cục Lâm nghiệp - Bộ NN&PTNT cho thấy, giá trị xuất khẩu gỗ, lâm sản ngoài gỗ và đồ gỗ của Việt Nam năm 2016 đạt 7,3 tỷ USD, trong đó đồ gỗ đạt 5,12 tỷ USD, tăng 7,1% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân là do việc sụt giảm tiêu thụ từ thị trường châu Âu cũng như giá trị xuất khẩu dăm gỗ sụt giảm từ thị trường Trung Quốc, chỉ bằng 61% so với năm 2015.
Đó chính là lý do doanh nghiệp nước ngoài dù chỉ chiếm khoảng 15% tổng số doanh nghiệp chế biến gỗ của cả nước nhưng kim ngạch xuất khẩu chiếm khoảng 50%. "Các doanh nghiệp FDI, nhất là doanh nghiệp đến từ Đài Loan, Hàn Quốc đều có dây chuyền sản xuất hiện đại, có thể tự động hóa được từ khâu đầu cho đến khâu hoàn chỉnh sản phẩm. Do vậy, chất lượng sản phẩm của họ khá đảm bảo và ổn định", ông Lê Xuân Bắc - Chủ tịch Thịnh Việt Furniture đánh giá.

Nhận xét về tình hình doanh nghiệp gỗ Việt Nam, ông Điền Quang Hiệp - TGĐ Công ty TNHH Minh Phát 2 - một doanh nghiệp có quy mô hơn 1.000 nhân lực cho biết, đúng là hiện tại, nội lực doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào số lượng nhân công hay doanh số của các doanh nghiệp để đánh giá sự phát triển của ngành gỗ thì chưa đủ. Để đánh giá tiêu chí doanh nghiệp là "lớn" hay "chưa lớn" cần phải có một vài tiêu chuẩn nữa. Ví dụ doanh nghiệp có quá đông nhân công nhưng năng suất lao động lại thấp thì không thể gọi là doanh nghiệp lớn.

Tỷ lệ giữa doanh số và nhân công có thể đo đếm được và theo tôi là khá khách quan. "Chúng ta nên nhìn vào quá trình phát triển của ngành chế biến gỗ ở các nước trong khu vực để đưa ra những đánh giá khách quan hơn là những con số. Lịch sử xuất khẩu gỗ và chế biến đồ gỗ của Việt Nam chỉ manh nha khi đất nước mở cửa, khoảng giữa thập kỷ 1990. Chúng ta cần thời gian, nguồn vốn, nhiều yếu tố khác nữa để nắm bắt cơ hội đi đến phát triển và tạo ra nhiều hơn những doanh nghiệp gỗ lớn".

Ông Huỳnh Văn Hạnh - Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) cho biết, chế biến gỗ là ngành xuất siêu, tăng trưởng ổn định, có giá trị gia tăng trên 40%. Về cơ hội thị trường, Việt Nam đã và sắp ký nhiều hiệp định FTA nên ngành gỗ có rất nhiều tiềm năng phát triển. Trong năm 2017, nhu cầu tiêu thụ đồ gỗ nội thất trên toàn thế giới tiếp tục tăng. Nếu doanh nghiệp đầu tư bài bản, khả năng bứt phá về mặt doanh thu sẽ cao. Dự báo năm 2017, kim ngạch xuất khẩu gỗ và đồ gỗ của Việt Nam sẽ đạt khoảng 8 tỷ USD.

Vấn đề làm sao tận dụng những cơ hội thị trường lớn như vậy để phát triển và vươn lên trở thành những doanh nghiệp lớn hơn lại còn phụ thuộc vào chính sách của Nhà nước, sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và năng lực chuyên môn của bản thân doanh nghiệp.

"Nhà nước đã có cơ chế về tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn đầu tư nhưng lại thiếu các cơ quan tham vấn chuyên nghiệp trong việc ứng dụng công nghệ, thiết lập quy trình sản xuất và quản trị. Nếu vai trò của tư vấn được phát huy thì không chỉ việc đầu tư vào ngành chế biến gỗ mà cả những ngành khác cũng sẽ thuận lợi hơn", ông Hiệp nhận xét.

> Ngành chế biến gỗ: Hết thời xu hướng đơn lẻ?

> Doanh nghiệp gỗ và cơn khát nguyên liệu

THANH TÂM - HOÀI SÂM
Ý kiến phản hồi